Buiten de stad

De kortste tocht op deze pagina verlaat de stad nauwelijks. Op een kwartier van de muren, op de kalkvlakte van de Nurra, staan een toren uit de bronstijd, een in de rots gehakte prehistorische necropool en het landgoed dat een witte druif verbouwt die vrijwel nergens anders staat. Alle drie passen in één ochtend en om twee uur lig je weer op het strand.

1. 1

   Nuraghe Palmavera

   De hoofdtoren gaat terug tot de 15e–14e eeuw v.Chr., met een dorp eromheen. In de vergaderhut staat een zandstenen maquette van een nuraghe — het gebouw getoond binnen het gebouw. De plek brandde af en werd rond de 8e eeuw v.Chr. verlaten.

2. 2

   Necropool Anghelu Ruju

   Achtendertig domus de janas, graven uitgehakt in de rots tussen ruwweg 4000 en 1800 v.Chr. — de grootste prenuragische necropool van Sardinië. Ze werd bij toeval gevonden in 1903, tijdens bouwwerk op het landgoed Sella & Mosca.

3. 3

   Sella & Mosca

   Het landgoed waarvan de bouwers over de graven struikelden, en de reden om naar Torbato te vragen: een witte druif uit de Catalaans-Aragonese tijd, nu op minder dan honderd hectare, vrijwel allemaal hier.

4. 4

   Le Bombarde of Lazzaretto

   Beide stranden liggen een paar minuten westelijker, dus de ronde eindigt in het water. Le Bombarde loopt al na enkele meters steil af; Lazzaretto is de ondiepste van de twee.

Voor je gaatDe twee opgravingen worden samen beheerd en delen een combikaartje met de Neptunusgrot — het nakijken waard als je ook de Capo Caccia-tocht doet. Beide liggen in de open lucht zonder schaduw, dus ga vroeg. Voor de wijnkelder moet je een proeverij reserveren.

LinksKaartNuraghe PalmaveraAnghelu RujuSella & Mosca

De landtong die de baai van Porto Conte in het westen afsluit, en de zeegrot eronder. Dit is de tocht die iedereen maakt, en hij is de drukte waard: witte kalkkliffen die recht het water in vallen, boven een vuurtoren en beneden een karstgrot met een zoutmeer erin.

1. 1

   Escala del Cabirol

   654 treden in zigzag 400 m langs een 119 m hoge wand omlaag, in 1954 geopend naar een ontwerp van Antoni Simon Mossa. Naar beneden is makkelijk; in augustus weer omhoog niet. Het alternatief is de boot vanuit de haven van Alghero.

2. 2

   Grotta di Nettuno

   De ingang ligt amper een meter boven zee. Binnen is het Lago Lamarmora, een zoutmeer van zo'n 100 m lang en 9 m diep, en de Sala della Reggia, waar de zuilen zo'n negen meter halen. Een bezoek duurt ongeveer een half uur.

3. 3

   De vuurtoren en de kliffen

   De weg eindigt op een parkeerplaats boven op de landtong, met de vuurtoren en zicht over de hele westkust. Op deze kliffen broeden vale gieren; de kolonie is een van de laatste van Sardinië.

4. 4

   Porto Conte

   De baai achter de landtong is regionaal park en heeft veel rustiger water dan de open kust. Het strand van Mugoni, aan de binnenoever, blijft vlak als de maestrale overal elders waait.

Voor je gaatDe grot sluit bij ruwe zee en op 24 en 25 december — kijk dat na voor je gaat rijden. Er is toegang op het hele uur. Wil je de trap vermijden, dan varen er boten vanuit de haven van Alghero; de overtocht hoort bij de tocht en was ongeveer 150 jaar lang de enige toegang.

LinksKaartgrottadinettuno.itParco di Porto Conte

Veertig minuten noordelijker, aan de golf van Asinara, ligt de eerste Romeinse kolonie van Sardinië. Het huidige Porto Torres is een industriehaven en doet geen moeite om te behagen, en juist daarom staan de twee bezienswaardigheden er nog stil middenin.

1. 1

   De Romeinse brug

   Honderdvijfendertig meter kalksteen en trachiet op zeven bogen over de Rio Mannu, gebouwd voor de weg die vanaf de kolonie zuidwaarts liep. De boogwijdten wisselen met het terrein — de oplossing van een wegenbouwer, nog altijd leesbaar.

2. 2

   Palazzo di Re Barbaro

   De resten van een groot thermencomplex, binnen het archeologisch gebied van Turris Libisonis. De naam komt uit de hagiografie: Barbarus zou Gavino onder Diocletianus in 304 hebben laten terechtstellen.

3. 3

   Basiliek San Gavino

   Een van de grote romaanse kerken van Sardinië, ongewoon met een apsis aan beide uiteinden en zonder gevel. Binnen komen de marmeren zuilen en kapitelen uit Romeinse en Byzantijnse gebouwen — de kolonie hergebruikt in de kerk boven haar martelaren.

4. 4

   De veerboot naar Asinara

   Vanaf hier duurt de overtocht naar Cala Reale ongeveer een uur en een kwartier. Het eiland was tot 1998 gevangenis en is nu nationaal park, te bezoeken met gids; het seizoen loopt van april tot oktober.

Voor je gaatHet archeologisch gebied en het antiquarium hebben museumtijden en sluiten in sommige seizoenen op maandag. Is Asinara het doel van de dag, dan gaat de kortere overtocht vanaf Stintino naar Fornelli — twintig minuten — en die hoort bij de Stintino-tocht verderop.

LinksKaartTurris LibisonisBasilica di San Gavino

De tweede stad van Sardinië, veertig minuten landinwaarts, en een heel ander beest dan Alghero: geen Catalaans, geen boulevard, een universiteit sinds 1562 en een dichte, hoge oude stad waar de meeste bezoekers straal langs rijden. Ga erheen voor het museum en de pleinen, en als het kan op 14 augustus.

1. 1

   Piazza d'Italia

   Het negentiende-eeuwse hart van de stad, aan drie zijden met arcades, met het Palazzo della Provincia aan één kant. Hier eindigt in mei de Cavalcata Sarda en hier vindt nog altijd de avondwandeling plaats.

2. 2

   Museo Sanna

   Het archeologisch museum van het hele noordwesten, en de plek waar het nuragische materiaal een beschaving wordt in plaats van een hoop stenen. Bronsjes, aardewerk en vondsten van plekken waar je die ochtend misschien rondliep.

3. 3

   Kathedraal San Nicola

   Een gotische kern in een uitbundige barokke gevel uit de achttiende eeuw — beelden, krullen en een roosvenster, geperst in een smal plein waar je niet ver genoeg achteruit kunt.

4. 4

   Fontana di Rosello

   Een laatrenaissancistische fontein onder de oude stad, gevoed door een bron die Sassari eeuwenlang van water voorzag. Twaalf tuiten, vier seizoenen in steen en een trap die ooit de rand van de stad was.

Voor je gaatParkeren in het centrum is lastig; aan de ringweg zijn betaalde parkeerplaatsen op loopafstand. Op 14 augustus vult de Faradda di li Candareri de oude stad en met de auto naar binnen rijden heeft geen zin — neem de trein vanuit Alghero, die in ongeveer een half uur in Sassari is.

LinksKaartComune di SassariI Candelieri

De minst bezochte hoek van deze kust, en de vreemdste. Achter de duinen ten noorden van Alghero ligt het enige natuurlijke meer van Sardinië; daarachter staat een verlaten mijndorp op een strand, de houten schachtbokken nog overeind. De weg is traag — reken op meer tijd dan de afstand suggereert.

1. 1

   Lago di Baratz

   Het enige natuurlijke meer van het eiland, van zee gescheiden door duinen tot dertig meter hoog. Meer en duinsysteem vormen samen beschermd gebied; een pad volgt een deel van de oever door kurkeiken en jeneverbessen.

2. 2

   Porto Ferro

   Een lang strand van roodachtig zand tussen twee torens, met die duinen erachter. Het ligt op het westen en vangt de deining, vandaar de surfers en vandaar dat het zelfs in augustus zelden vol is.

3. 3

   Argentiera

   Hier werd vanaf het eind van de negentiende eeuw tot 1962 lood en zilverhoudend zink gewonnen. Wat rest is een dorp van hout en steen aan zee — een van de opmerkelijkste plekken van industriële archeologie in Europa, nu openluchtmuseum.

4. 4

   De wasserij

   De gerestaureerde laveria is de eerste zaal van het museum: historische foto's, lampen, houwelen, schoppen en manden, uitgestald waar het erts werd gescheiden. Daarboven is de helling nog doorsneden met gangen.

Voor je gaatDe weg naar Argentiera is smal en bochtig en kost ondanks de afstand ruim een uur — plan hem niet als kort uitstapje. Winkels en brandstof zijn daar nauwelijks, dus tank in Alghero. Het museum heeft seizoenstijden en organiseert 's zomers evenementen.

LinksKaartMiniera ArgentieraLago di Baratz

De rit telt hier evenveel als de bestemming. De kustweg ten zuiden van Alghero loopt ruim veertig kilometer door bijna niets — geen dorpen, geen benzine, alleen kliffen, macchia en ver beneden de zee — en komt uit bij een stadje van gekleurde huizen, gestapeld onder een burcht aan een rivier.

1. 1

   De weg zelf

   Neem de kust-SP 105 in plaats van de binnenroute: een uur en een kwartier in plaats van vijftig minuten, en elke minuut waard. Op deze kliffen broeden vale gieren, vaak te zien vanaf de uitwijkplaatsen.

2. 2

   Sa Costa

   De bovenwijk klimt in oker, roze en blauw omhoog, met steegjes te smal voor auto's. In september vullen deuren en ramen zich met altaartjes voor het feest van Nostra Signora de Regnos Altos.

3. 3

   Castello Malaspina

   Vanaf de twaalfde eeuw gebouwd door de familie Malaspina, boven het stadje. In de kapel hangt een frescocyclus uit de veertiende eeuw, en in deze ruïnes werd in 1847 het beeldje gevonden waar het septemberfeest op teruggaat.

4. 4

   De Temo en Sas Conzas

   Bosa ligt aan de enige bevaarbare rivier van Sardinië. Langs de overkant staat een rij oude leerlooierijen, Sas Conzas, nu een monument voor het ambacht dat het stadje droeg vóór het toerisme.

Voor je gaatDe kustweg heeft geen tankstation en over lange stukken nauwelijks bereik — tank voor je Alghero verlaat. Hij is echt bochtig: wordt er iemand wagenziek, neem dan één richting binnendoor. Bosa Marina, twee kilometer stroomafwaarts, heeft het strand.

LinksKaartBosa TurismoSardegnaTurismo

Een uur noordelijk, op de punt van het schiereiland dat naar Asinara wijst, ligt het strand waar iedereen een foto van heeft gezien: wit zand, water dat van helder naar turkoois verloopt, een Aragonese toren op een eilandje. Het is ook het strengst gereguleerde strand van Sardinië, en er zonder de regels te lezen heen gaan is een manier om een dag te verspillen.

1. 1

   La Pelosa

   Ondiep, lichtgevend en klein — en dat is nu juist het probleem. Van 15 mei tot 15 oktober is de toegang beperkt tot ongeveer 1.500 mensen per dag en moet vooraf op de officiële site worden geboekt en betaald.

2. 2

   Porto Vecchio

   De smalle inham waar het dorp omheen groeide. Eind augustus vult hij zich met de latijnzeilvloot voor de regatta die hier sinds 1983 wordt gevaren — de laatste boten in Italië met dat tuig.

3. 3

   MuT, het tonijnmuseum

   Stintino ontstond uit de tonijnvisserij, en het museum in de oude tonnara legt de mattanza uit en de zeecultuur eromheen. Het is het antwoord op de vraag waarom hier überhaupt een dorp ligt.

4. 4

   Asinara

   De veerboot vanaf Stintino bereikt Fornelli in ongeveer twintig minuten. Het eiland is nationaal park — voormalige gevangenis, witte ezels, geen eigen auto's — en wordt te voet, op de fiets of met een begeleid voertuig bezocht.

Voor je gaatBoek La Pelosa voor je vertrekt; op het strand is geen kassa. Een stijve mat onder je handdoek is verplicht, en bij vertrek moet je je voeten spoelen bij de stations, zodat het zand op het strand blijft. Buiten het boekseizoen versoepelen de regels, het parkeren niet.

LinksKaartspiaggialapelosa.itComune di Stintino

De verste tocht op deze pagina, en de fotogeniekste: een stadje op een rots boven zee gestapeld, met een Doria-burcht op de top en mandenvlechtsters die beneden nog in de deuropeningen werken. Een uur en een kwartier heen en terug, dus behandel het als een hele dag en niet als een middag.

1. 1

   Castello dei Doria

   In de twaalfde eeuw gebouwd door de Genuese familie die ook Alghero stichtte. De klim door de steegjes is steil; vanaf de muren reikt het zicht op heldere dagen langs de kust tot Corsica.

2. 2

   Museo dell'Intreccio Mediterraneo

   In de burcht een museum van gevlochten vezel — het ambacht waar Castelsardo om bekendstaat. Dwergpalm, affodil en bies, verwerkt tot manden op heel Sardinië en in de wijdere Middellandse Zee.

3. 3

   De oude stad

   Trapstraatjes, de kathedraal Sant'Antonio Abate met haar klokkentoren pal boven het water en de kerk Santa Maria delle Grazie, waaruit in de Goede Week de Lunissanti-processie vertrekt.

4. 4

   Roccia dell'Elefante

   Aan de weg onder het stadje een blok trachiet, door erosie tot een olifant gevormd, met domus de janas erin uitgehakt. Een stop van twee minuten en een rare: prehistorie in een rots die op een grap lijkt.

Voor je gaatBurcht en museum hebben seizoenstijden en de laatste toegang ligt ruim voor sluiting. De oude stad is één en al trap en zonder auto's: parkeer beneden en loop omhoog. Ben je er in de Goede Week, dan is de maandag na Palmzondag Lunissanti, wanneer de broederschappen de Misteri van zonsopgang tot in de nacht dragen.

LinksKaartCastello dei DoriaLunissanti