AlgheroNa lądzie · A terra
A terra · 40.56° N 8.32° E
Na zachód od miasta wapień wychodzi z morza i kończy się na 432 metrach. Pomiędzy: znakowany szlak na każdym cyplu, pięćdziesiąt kilometrów szosy nad urwiskiem, ubezpieczone drogi do 8a, konie na wydmach Porto Ferro, szutry pod quady i grzbiet, na którym paralotnie dzielą kominy z sępami.
Zdjęcie Gianni Careddu / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Nic tu nie jest górą
Cztery zmierzone wysokości, a najwyższa to 432 metry. O tym, że warto tu wziąć buty, nie decyduje wysokość, tylko miejsce, w którym zaczyna się skała: pod Capo Caccia ściana wychodzi na 180 metrów prosto z wody — i dlatego są tu drogi wielowyciągowe i kolonia sępów dwadzieścia cztery kilometry od miasta zbudowanego na poziomie morza.
Buty i żwir
Trzy trasy i jedna rzecz, na którą patrzy się w górę. Wszystkie leżą w parku regionalnym Porto Conte albo na jego skraju, wszystkie są oznakowane i żadna nie wymaga przewodnika. Sezon jest odwrotny niż plażowy: makia wygląda najlepiej od października do maja, a w lipcu jest tu po prostu gorąco.
La Punta del Lliri
Park regionalny
Znakowana pętla na kilka godzin wokół osiemdziesięciometrowego wapiennego cypla, szerokimi ścieżkami i prawie bez podejść. W połowie przestaje być spacerem przyrodniczym: w okresie międzywojennym Regia Marina zbudowała tu baterię Sr. 413, a sztolnie, stanowiska ogniowe i koszarowka są dziś muzeum pod gołym niebem. Widok idzie w poprzek zatoki, prosto na Capo Caccia.
Park regionalny
Ze swoimi 432 metrami to najwyższy punkt Nurry algherskiej, a podejście jest raczej drogą niż ścieżką: równomierne, nigdy strome, między lentyszkiem a karłowatą palmą, z dwoma ponorami otwierającymi się z boku. Na szczycie stoi radar nawigacji lotniczej i kilka wojennych bunkrów, a widok obejmuje Porto Conte, Capo Caccia, jezioro Baratz i całą równinę w jednym obrocie.
LinkiMapaSardegnaForeste
Arca di Noè
Park regionalny
Las państwowy, którego nazwa znaczy „małe więzienia”: w 1939 roku powstała tu kolonia karna, a mury stoją do dziś. Bardziej znany jest jednak z przydomka Arka Noego, ze względu na to, co do niego wpuszczono — daniele, koniki z Giary i białe osiołki z Asinary chodzą wolno między sosnami. Najprostsza trasa to znakowana droga na Monte Timidone, 361 metrów, i zejście do Cala Barca.
Gyps fulvus
Sardyńskie sępy płowe to jedyna naturalnie zachowana kolonia we Włoszech i mieszkają na tym jednym odcinku wybrzeża. Liczenie w ramach projektu LIFE Safe for Vultures dało w 2025 roku od 516 do 566 ptaków na wyspie, o jedną piątą więcej niż rok wcześniej, przy 120 parach terytorialnych — wszystkich na północnym zachodzie. Większość trzyma się nad Bosą, ale w parku Porto Conte po dwudziestu latach znów są lęgi. Przy rozpiętości skrzydeł dochodzącej do 2,7 metra nie muszą być blisko, żeby rzucać się w oczy.
Nadmorski pas jest jednym ciągłym utwardzonym chodnikiem, więc planowanie trasy jest banalne: przy bastionach skręcasz na północ i trzymasz morze po lewej, aż wystarczy. Miejski bieg, Alghero Half Marathon, co jesień idzie tym samym terenem na 21,1 km, obok niego jest dziesiątka i bieg rodzinny.
Pedały i manetka
Alghero jest płaskie, nadmorska szosa na południe już nie — i w tej różnicy zawiera się wszystko. Jedenaście kilometrów ścieżki wzdłuż morza na rodzinne popołudnie; pięćdziesiąt kilometrów drogi nad urwiskiem do Bosy na dzień, w którym mają boleć nogi. Setne Giro d'Italia wystartowało właśnie stąd.
Jedenaście i pół kilometra wydzielonej ścieżki rowerowej, od południowego krańca miasta do zjazdu na Le Bombarde w parku Porto Conte. To wybór łatwy i jednocześnie użyteczny: łączy starówkę, Marię Pię, lagunę i Fertilię, ani razu nie wypuszczając cię na główną drogę, i jest na tyle płaska, że rower elektryczny jest wygodą, a nie warunkiem.
LinkiComune di Alghero
SP 105
Jedna z najbardziej znanych tras szosowych we Włoszech i w pełni na to zasługuje: pięćdziesiąt kilometrów z morzem po jednej stronie i dębem korkowym oraz ostrolistnym po drugiej, nic zbudowanego pomiędzy i para podjazdów wokół Capo Marrargiu, gdzie sępy krążą poniżej drogi. Alghero ma tu swoją historię — setne Giro d'Italia wystartowało z miasta 5 maja 2017 roku, a pierwszy etap liczył 206 km do Olbii.
LinkiAlghero–Bosa
Park regionalny
Park jest poprzecinany pasami przeciwpożarowymi i wąskimi ścieżkami, a prawie nic tu nie jest techniczne — cała rzecz w tym, obok czego się jedzie. Klasyczna pętla wjeżdża szutrem na Monte Timidone i zjeżdża do Cala Barca; dłuższa wychodzi z miasta przez sosnowy las Arenosu, mija nuraghe Palmavera i wojenne forty, i kończy się na Punta Giglio. Baza parku w Tramariglio wypożycza rowery ze wspomaganiem.
LinkiMapaCiclo escursioni
Droga Alghero–Bosa jest powodem, dla którego przywozi się na tę wyspę motocykl: nieprzerwane zakręty, żadnych skrzyżowań i pięćdziesiąt kilometrów krawędzi klifu. Dwie rzeczy do zaplanowania — między miastami nie ma stacji paliw, a droga jest wąska i dzielona z rowerzystami, więc to trasa do patrzenia, a nie do jeżdżenia szybko. Na krótszą pętlę przez Fertilię i Porto Conte wystarczy skuter.
Oderwać się od ziemi
Ten sam wapień, z którego są klify, robi też wspinaczkę. Capo Caccia jest ubezpieczone od końca lat osiemdziesiątych, a drogi idą od płyt dla początkujących po 8a; nad nimi ściana ciągnie się jeszcze sto pięćdziesiąt metrów. Grzbiet w głębi lądu łapie te same kominy, z których korzystają sępy.
Casarotto · Placche di Peyer
Park regionalny
Ubezpieczony wapień nad morzem, zagospodarowany pod koniec lat osiemdziesiątych. Casarotto to sektor, po który się przyjeżdża: drogi od dziesięciu do trzydziestu metrów, od 5b do 8a, te najtrudniejsze w przewieszonej grocie, łatwiejsze zacięcia po bokach. Obok Placche di Peyer to techniczna płyta na naciekowej skale. Wejście jest wolne, ale sól zjada tu stałe punkty — patrz, w co wpinasz.
Placche Nord
Park regionalny
Na północ od latarni ściana ciągnie się jeszcze sto osiemdziesiąt metrów, a drogi na Placche Nord idą niemal całą jej wysokością: kilka wyciągów szarego wapienia, przy czym dwie lewe linie zaczynają się kilka metrów nad morzem. To poważny teren — eksponowany, rzadko odwiedzany, a zejście liczy się tu tak samo jak samo wejście.
LinkiPlacche Nord
Startowisko nad La Siestą jest wystawione na zachód-północny zachód, szerokie i wybaczające, a grzbiet, na którym leży, ciągnie się trzydzieści kilometrów w stronę Bosy — i to sprawia, że jest to długi lot, a nie skok na plażę. W dobry dzień dzielisz nośne powietrze z sępami, które robią to lepiej.
LinkiVolo Libero Sardegna
Sprzęt daje ktoś inny
Pierwsze trzy grupy są darmowe i organizuje się je samemu. Tutaj wszystko zaczyna się od zapłacenia komuś — stajni, firmie od quadów, wypożyczalni aut, klubowi golfowemu. To także najkrótsza część tej strony, bo tego akurat nie ma tu dużo.
Standardowa przejażdżka wychodzi znad jeziora Baratz, jedynego naturalnego jeziora Sardynii, przez sosnowy las i dalej na wydmy i ciemny piasek Porto Ferro. Jest płasko, konie znają drogę, a stajnie organizują wyjazdy godzinne i dwugodzinne z krótką lekcją na początku. Rezerwuj dzień wcześniej: leżą poza miastem i pracują na umówione godziny.
LinkiMapaLago di Baratz
Firmy jeżdżą półdniowe pętle po jakieś 35 kilometrów, w większości szutrem, w stronę Porto Ferro i zatoczek Cala Viola, z przystankiem na kąpiel po drodze. To trasy z przewodnikiem po drogach otwartych dla pojazdów; zjechanie z nich na własną rękę jest wykroczeniem na obszarach chronionych, a w sezonie pożarowym wykroczeniem poważnym.
LinkiAlghero Parks
Pitch & putt
Golf w Alghero to jedno dziewięciodołkowe pole pitch and putt w Arenosu, dołki od 43 do 89 metrów wycięte w makii, obok pole treningowe. To gra krótka, a nie pełna runda — ale jest to prawdziwe pole i w 2015 roku gościło mistrzostwa Włoch w pitch & putt. Pełnowymiarowe pola Sardynii leżą wszystkie na innych wybrzeżach: Is Arenas pod Oristano jest 91 km stąd, Pevero w Porto Cervo 160 km, Is Molas na południe od Cagliari 237 km.
Zdjęcia Gianni Careddu, Marco Busdraghi, Benoît Prieur, Sailko, Ivanbranco, Artemy Voikhansky, Ultimouomo, Riccardo Chiarini, Elievan Junior, Stuart Logan, Larry D. Moore / Wikimedia Commons, CC BY, CC BY-SA i CC0
Cztery koła
Prawie wszystko z tej strony wymaga jakiegoś pojazdu, a dwie rzeczy warto ustalić, zanim się go wypożyczy: najlepsza droga jest tu tą wolniejszą, a o tym, gdzie wolno spać w kamperze, decyduje ustawa regionalna, a nie widok.
SP 105 na południe do Bosy ma 45 kilometrów i zajmuje godzinę z kwadransem; droga przez interior pokonuje tę samą trasę w niecałą godzinę — i właśnie dlatego nie wybiera jej nikt, kto przyjechał tu jeździć. Nadmorska biegnie nad morzem przez cały czas, bez niczego zbudowanego po drodze, a na zatoczkach sępy przelatują na wysokości oczu. Dwie praktyczne rzeczy: między miastami nie ma stacji paliw, a droga jest wąska i dzielona z rowerzystami.
Sardynia zamyka to jedną linijką. Artykuł 22 ustawy regionalnej 16/2017 zakazuje biwakowania — namiotem, przyczepą czy kamperem — na całej wyspie poza autoryzowanymi kempingami i wyposażonymi miejscami postoju, a pilnuje tego straż leśna; gminy nadmorskie dokładają do tego własne letnie zarządzenia. Wokół Alghero w pasie sosnowym między Fertilią a Marią Pią stoi kilka kempingów, przy Le Bombarde jest wyposażone pole postojowe dla kamperów, a płatne parkingi poza murami przyjmują je w ciągu dnia.
Całe otoczone murami centrum jest strefą ograniczonego ruchu z bramami kamerowymi, przez cały rok, a godziny zmieniają się zarządzeniem — lepiej zajrzeć na stronę gminy niż do aplikacji z mapami. W praktyce zostawia się auto na płatnym miejscu albo na parkingu poza murami i wchodzi pieszo; wewnątrz murów nic nie leży dalej niż kilka minut.
Osiem wycieczek jednodniowych, z odległościami i czasami przejazdu
ŹródłaCorpo forestale — L.R. 16/2017Comune di Alghero — ZTL
Zasada dotycząca biwakowania to artykuł 22 sardyńskiej ustawy regionalnej 16/2017 w brzmieniu podanym przez regionalną straż leśną; strefa ograniczonego ruchu — za gminą Alghero. Sprawdzone 3 września 2026.
Park
Prawie wszystko z tej strony dzieje się w jednym obszarze chronionym: parku regionalnym Porto Conte i leżącym w nim lesie państwowym. Warto wiedzieć, czym on jest, bo to tłumaczy i zwierzęta, i zasady.
Ten las to nie jeden kompleks, tylko cztery: Baratz, Punta Giglio, Capo Caccia i Monte Doglia, razem 2136 hektarów, prowadzone przez regionalną agencję leśną w granicach parku zarządzanego przez spółkę specjalną gminy Alghero. Nazwa Prigionette — małe więzienia — pochodzi od kolonii karnej zbudowanej pośrodku tego wszystkiego w 1939 roku. Budynki stoją do dziś, a siedziba parku, Casa Gioiosa, jest jednym z nich.
Wstęp do ogrodzonej części lasu jest płatny, dopóki działają tam usługi — mniej więcej od 1 kwietnia do 31 października — a przez resztę roku wolny; kilka stref, w tym podnóże Monte Timidone i część Cala Barca, otwiera się wyłącznie za zgodą służby leśnej. Od 1 czerwca do 31 października cała Sardynia jest w okresie podwyższonego zagrożenia pożarowego: żadnego ognia, żadnych iskier, nic płonącego przez okno auta.
Dama dama
Wprowadzony z powrotem i dziś na tyle liczny, że pewnie zobaczysz jednego stojącego bez ruchu pod sosnami, zanim zdecyduje się odejść.
Equus caballus
Mały rodzimy koń z płaskowyżu Giara na południu wyspy, wypuszczony tutaj i od tamtej pory żyjący dziko.
Equus asinus
Albinotyczny osiołek z wyspy Asinara, który w tym lesie zbudował drugą wolno żyjącą populację.
Gyps fulvus
Ten, który wrócił sam: po dwudziestu latach bez gniazda w parku pary znów wyprowadzają lęgi na tych klifach.
ŹródłaSardegnaForesteParco di Porto Conte
Powierzchnia lasu, cztery części i gatunki wprowadzone z powrotem za SardegnaForeste; okres zagrożenia pożarowego za regionalnymi przepisami przeciwpożarowymi Sardynii. Sprawdzone 3 września 2026.
Pytania
Od października do maja. Makia nie daje cienia, w głębi lądu letnie popołudnia dobijają grubo ponad 30 °C, a od 1 czerwca do 31 października cała wyspa jest w okresie podwyższonego zagrożenia pożarowego. Najlepsza jest wiosna: wszystko jest zielone i kwitnie, i tak zostaje do początku czerwca.
Do ogrodzonej części lasu na Punta Giglio i w Le Prigionette tak — mniej więcej od 1 kwietnia do 31 października, dopóki działają usługi; poza tym okresem wstęp jest wolny. Ścieżki wzdłuż wybrzeża, skała wspinaczkowa i drogi nie kosztują nic w żadnym miesiącu.
Nie. Burmistrz Alghero zamknął ferratę po północnej stronie Capo Caccia zarządzeniem w marcu 2018 roku, po tym jak przewodnicy górscy podnieśli wątpliwości co do sposobu jej budowy i dopuszczenia; od tego czasu część lin została zdemontowana. Nic jej nie zastąpiło. Schody schodzące do Grot Neptuna — Escala del Cabirol, 654 stopnie — to co innego i są otwarte.
W mieście rowery szosowe i miejskie, a w bazie parku Casa Gioiosa w Tramariglio rowery górskie ze wspomaganiem. Nadmorska ścieżka jest na tyle płaska, że wystarczy cokolwiek na dwóch kołach; na drogę do Bosy weź albo wypożycz coś z przełożeniami.
Jedno dziewięciodołkowe pole pitch and putt w Arenosu, dołki od 43 do 89 metrów i pole treningowe — dość na grę krótką, nie na pełną rundę. Najbliższe pełnowymiarowe pola to Is Arenas pod Oristano w odległości 91 km, Pevero w Porto Cervo — 160 km i Is Molas na południe od Cagliari — 237 km.
Często, jeśli spojrzysz w górę na nadmorskiej szosie w stronę Bosy. Ten odcinek i Capo Caccia mieszczą jedyną naturalnie zachowaną kolonię sępa płowego we Włoszech, policzoną w 2025 roku na 516 do 566 ptaków. Wczesny ranek i późne popołudnie, kiedy pracują kominy, są najlepsze.